Saoráil Faisnéise
Céard é an tAcht um Shaoráil Faisnéise, 1997?Chruthaigh an tAcht um Shaoráil Faisnéise 1997 na trí cheart dhlíthiúla nua seo a leanas do bhaill an phobail:
- An ceart chun rochtain a fháil ar thaifid atá i seilbh Ranna Rialtais agus comhlachtaí poiblí.
- An ceart chun na cúiseanna le cinntí a mbíonn tionchar acu ar an duine féin a fháil.
- An ceart chun faisnéis oifigiúil a bhaineann leis an duine féin a fháil leasaithe i gcás go bhfuil sí mícheart, neamhlán nó míthreorach.
Tháinig an tAcht i bhfeidhm do
Ranna Rialtais ar an 21 Aibreán 1998.
Dén cóip d'Acht 1997
a íoslódáil i bhformáid PDF (478KB).
Céard é an tAcht um Shaoráil Faisnéise (Leasú), 2003?
Tháinig acht chun an tAcht um Shaoráil
Faisnéise 1997 a leasú, ar a dtugtar an tAcht um Shaoráil Faisnéise (Leasú)
2003, isteach sa dlí an 11 Aibreán 2003. Ón dáta sin ar aghaidh, ní mór na
hiarratais Saorála Faisnéise uile a phróiseáil de réir an Achta um Shaoráil
Faisnéise, 1997 agus de réir an Achta um Shaoráil Faisnéise (Leasú) 2003. Is é
cuspóir príomhúil Acht leasaitheach 2003 cosaint a thabhairt do thaifid a
bhaineann le feidhmiú an Rialtais.
Déan cóip d'Acht 2003 a
íoslódáil i bhformáid PDF (63Kb) : HTML (57Kb).
Céard é cuspóir na nAchtanna um Shaoráil Faisnéise 1997 agus 2003?
Tá na hAchtanna deartha chun ceart rochtana ar fhaisnéis i seilbh comhlachtaí poiblí a chur ar fáil a mhéid is indéanta. Mar sin féin, trí dhíolúinte áirithe a chur ar fáil, déanann na hAchtanna iarracht cothromaíocht a bhaint amach idir an ceart rochtana sin ar thaobh amháin, agus an ceart chun príobháideachta ar an taobh eile, agus i gcásanna áirithe, an ceart chun leas poiblí a chosaint trí rúndacht a choinneáil.
Céard iad na taifid a thagann faoi réir na nAchtanna um Shaoráil Faisnéise?
Tá na taifid seo a leanas laistigh de raon feidhme an Achta:
- Na taifid uile a bhaineann le faisnéis phearsanta i seilbh ag an Roinn, is cuma cathain a cruthaíodh iad.
- Na taifid uile a cruthaíodh ón dáta tosaithe i.e. 21 Aibreán 1998.
- Aon taifid eile a bhfuil gá leo chun tuiscint a fháil ar thaifead reatha.
- Taifid phearsanra foirne cruthaithe ón 21 Aibreán 1995 ar aghaidh agus na taifid cruthaithe roimh an dáta sin nuair atá siad in úsáid nó nuair a mholtar iad a úsáid ar bhealach a mbeidh tionchar diúltach aige ar an duine i gceist nó a d'fhéadfadh tionchar diúltach a bheith aige ar an duine i gceist. Leagann Alt 46 d'Acht 1997, arna leasú ag Acht 2003, amach na teorainneacha ar chur i bhfeidhm an Achta.
Conas a oibríonn na hAchtanna?
Ceanglaíonn na hAchtanna ar chomhlachtaí poiblí freagairt d'iarratais ón bpobal ar thaifid atá ina seilbh acu. De ghnáth, caithfidh comhlachtaí poiblí cinneadh faoi iarratas a thabhairt laistigh de cheithre seachtaine. Ní mór do bhaill foirne chomhlachtaí poiblí cabhrú le baill an phobail atá ag iarraidh rochtain a fháil ar fhaisnéis freisin.
Ceanglaíonn na hAchtanna ar gach comhlacht poiblí lámhleabhair thagartha a chur ar fáil a leagann amach struchtúr na heagraíochta, na seirbhísí a chuireann siad ar fáil agus na socruithe atá i bhfeidhm chun cur ar chumas daoine rochtain a fháil ar fhaisnéis (ar a dtugtar leabhar tagartha Alt 15 de ghnáth). Lena chois sin, ní mór lámhleabhar a leagann amach rialacha, treoirlínte agus cleachtais a úsáidtear le linn cinnteoireachta a chur ar fáil (ar a dtugtar leabhar tagartha Alt 16).Déan Leabhar Tagartha Alt 15 & 16 a íoslódáil i bhformáid PDF(470kb)
Conas is féidir iarratas saorála faisnéise a dhéanamh?
Caithfidh iarratais na coinníollacha seo a leanas a chomhlíonadh:
- Ní
mór dóibh a bheith i scríbhinn, ar facs nó ar ríomhphost agus seolta chuig
an Aonad um Shaoráil Faisnéise, An Roinn Ealaíon, Spóirt agus
Turasóireachta
An Bóthar Nua
Cill Airne
Co. Chiarraí
Teil: (064) 6627 316
Íosghlao 1890 273000
Facs: (064) 6627 320
nó
ar ríomhphost foi@dast.gov.ie - Caithfidh sé lua go soiléir go bhfuil an t-iarratas á dhéanamh faoi na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise.
- Caithfidh sé na taifid/an fhaisnéis atá á lorg a aithint go soiléir.
- Caithfidh sé an bealach rochtana a iarrtar a shonrú i.e. cóip den taifead nó deis an taifead a fheiceáil.
Lorgófar cruthúnas céannachta sula gceadófar d'aon duine rochtain a fháil ar fhaisnéis phearsanta. Féadtar cabhair do bhaill an phobail le riachtanais speisialta a chur ar fáil ar iarratas.
Conas a dhéanaim teagmháil le hAonad um Shaoráil Faisnéise na Roinne?
Is féidir teagmháil a dhéanamh leis an Aonad um Shaoráil Faisnéise ag an seoladh seo a leanas:
An tAonad um Shaoráil Faisnéise
An Roinn Ealaíon, Spóirt & Turasóireachta
An Bóthar Nua
Cill Airne
Co. Chiarraí
Teil: (064) 6627 316 nó or (353 1) 6313945
Facs: (064) 6627 320
Seoladh ríomhphoist: foi@dast.gov.ie
An féidir liom rochtain a fháil ar aon taifead atá uaim?
Is féidir iarratas a dhéanamh chun rochtain a fháil ar aon taifead oifigiúil faoi na hAchtanna. Mar sin féin, i gcúinsí áirithe beidh sé riachtanach na taifid sin a dhíolmhú ó bheith scaoilte. Déanann Ailt 19-32 d'Acht 1997 cur síos ar dhíolúinte ar gá iad a mheas. I measc na ndíolúinte príomhúla tá:
- Taifid an Rialtais.
- Faisnéis phearsanta (seachas faisnéis a bhaineann leis an duine ag déanamh an iarratais).
- Faisnéis curtha ar fáil faoi rún.
- Forfheidhmiú dlí agus sábháilteacht phoiblí.
- Faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de.
- Breithniúcháin chomhlachtaí poiblí.
- Feidhmeanna agus idirbheartaíocht comhlachtaí poiblí.
An bhfuil táille i gceist le rochtain a fháil ar thaifid faoi Shaoráil Faisnéise?
Tá - Is iad seo a leanas na táillí iníoctha:
- táillí 'ag an tús' (iníoctha ón 7 Iúil 2003) a chuirtear ar fáil in éineacht le hiarratas ar thaifead faoi alt 7 (nó iarratas ar athbhreithniú ina dhiaidh sin faoi alt 14 nó 34)
- táillí/éarlaisí de bhun iarratas faoi alt 7 a bhaineann leis na costais atá i gceist le taifid a scaoiltear chuigiarrthóir a lorg, a fháil agus a chóipeáil.
Táillí iníoctha faoi na hAchtanna um Shaoráil Faisnéise 1997 agus 2003 i bhformáid PDF (108kb)
Céard is féidir liom a dhéanamh mura bhfuilim sásta le toradh m'iarratais?
- Tá tú i dteideal athbhreithniú a fháil ar an gcinneadh a bheidh déanta ag Athbhreithneoir Inmheánach laistigh den Roinn.
- Tá nós imeachta athbhreithnithe sheachtraigh chuig an gCoimisinéir Faisnéise ar fáil i ndiaidh an phróisis athbhreithnithe inmheánaigh.
- Ní féidir achomharc a dhéanamh chuig an Ard-Chúirt ar phointe dlí go dtí go mbeidh athbhreithniú déanta ag an gCoimisinéir Faisnéise.
- Rinne an tAcht um Shaoráil Faisnéise (Leasú) 2003 foráil do cheart achomhairc don Chúirt Uachtarach faoi chinneadh déanta ag an Ard-Chúirt faoi alt 42.
Cuirfidh an Cinnteoir a bheidh ag déileáil le d'iarratas tú ar an eolas faoi na nósanna imeachta athbhreithnithe.